Komedyen Fiona Cauley Engellilik Farkındalığını Artırırken Mizahı Paylaşıyor

Stand-up komedyeni Fiona Cauley, "The Tonight Show Starring Jimmy Fallon" programına katıldı, Nikki Glaser ile turneye çıktı ve memleketi Nashville, Tennessee'deki Zanies Komedi Kulübü'nün düzenli sahne alan sanatçılarından biridir.

Fiona, komedi mekanlarının erişilebilirlik engelleri konusunda daha bilinçli olmasını sağlamaya çalışıyor.

29 yaşındaki sanatçı; denge kaybı, kas güçsüzlüğü ve konuşma güçlüğüne yol açan ilerleyici bir nöromüsküler hastalık olan Friedreich ataksisi (FRDA veya FA) ile yaşamaktadır. Hareket edebilmek için akülü tekerlekli sandalye kullanmaktadır. Samimi komedisi ona muazzam bir hayran kitlesi kazandırmıştır.

Şu anda ülke çapında bir stand-up komedi turnesindedir. Quest Media, Fiona'nın komediye başlama sürecini, erişilebilirlik zorluklarını ve mizahın engelli hakları savunuculuğunu nasıl beslediğini öğrenmek için kendisiyle bir araya geldi.

Stand-up komedi kariyerinize ne zaman başladınız?

Yaklaşık beş yıl önce başladım ama ondan önce YouTube'da "Capable" (Yetenekli) adında bir web dizim vardı. Bunlar, günlük zorlukların canlandırıldığı kısa ama komik olması amaçlanan videolardı.

Komediniz her zaman engelli olmak üzerine mi kuruluydu?

Başlangıçta amacım bu değildi ama her şeyi bu pencereden gördüğüm için süreç çok hızlı bir şekilde bu yöne evrildi. Harika bir deneyim oldu. Birçok savunuculuk çalışması yapabildim ve insanlarla FA hakkında konuşma fırsatı buldum.

İzleyicileriniz salondan engellilik konusunda daha iyi bir anlayışla mı ayrılıyor?

Tüm bunları yapmamın bir numaralı nedeni aslında bu. Nöromüsküler bir hastalığı veya engelliliği ana akım komediye taşımanın ne kadar büyük bir etki yaratacağını başlangıçta anladığımı sanmıyorum. Çoğu insanın engelliliğin ne olduğu ve nasıl göründüğü konusunda çok iki boyutlu bir algısı var. Tekerlekli sandalye kullanıyorum ama felçli değilim. Nörolojik bir rahatsızlığım var ve insanlar bacaklarımı hareket ettirebildiğimi görünce şaşırabiliyor ya da tepki gösterebiliyor.

Her zaman komik miydiniz?

Evet. Ailenin ortanca çocuğuyum ve ben küçükken annemle babam ayrıldı. Komik olmak benim için her zaman bir başa çıkma mekanizmasıydı. Ancak 18 yaşındayken bana FA teşhisi kondu ve bu yıkıcıydı. Yaklaşık altı yıl boyunca çok üzgündüm. Bu, hayatımda yaşadığım en zor şeydi, bu yüzden mizahı kullanmaya başladım.

Bu karamsar ruh halinden çıkmak için yaptığınız başka bir şey oldu mu? Terapi gibi?

Hayır, terapi almadım ama muhtemelen almalıydım. Bir süre kendime acıdım çünkü çevremdeki herkes de benim için üzülüyordu. Sonra üzgün olup olmama konusunda bir seçim şansım olduğunu fark ettim. Bu yüzden kontrol edebileceğim şeyleri bulmaya çalıştım. Grafik tasarım bölümünden mezun oldum ve kendi şirketimi kurdum. Yönetim bendeydi ve işler iyi gidiyordu. Komedi sadece bir hobiydi ama çok geçmeden yükselişe geçti; çünkü bence komedi dünyasında insanların benim bahsettiğim şeyleri daha önce pek duyduğunu sanmıyorum.

Hayatınızdaki her durumda mizah bulabiliyor musunuz, yoksa biraz zamana mı ihtiyacınız oluyor?

Bu duruma göre değişir. Çoğunlukla, olaylardaki mizahı hemen bulabiliyorum. Komedide güçlü bir duygu uyandıran her şey —üzüntü, öfke, korku— komik olabilir; çünkü duygular herkes için ilişkilendirilebilirdir. Bunun hakkında konuşmanın bir yolunu bulursanız, insanlar kendilerini anlaşılmış hissederler.

Engelli bireylerden geri dönüş alıyor musunuz? İzleyicileriniz arasında yer alıyorlar mı?

Evet, tüm bu sürecin en sevdiğim kısmı bu oldu. Farklı engelleri olan pek çok insan veya onların aile üyeleri bana ulaşıyor. Sadece birilerinin engelli bir yaşamın nasıl olduğunu konuşmasından dolayı mutlu oluyorlar. Turneye her çıktığımda, izleyiciler arasında daha fazla engelli birey olduğunu görüyorum.

Komedi, sahne dışındaki hayatınızı etkiledi mi?

Sanırım kolay tanınan biriyim. Artık birçok insan kim olduğumu bildiği için daha fazla yardımcı oluyorlar —ki aslında sistemin böyle işlememesi gerekir ama bu benim fark ettiğim bir şey.

Turne programınız bu yıl 20'den fazla şehri kapsıyor. Seyahat etmeyi zor buluyor musunuz ve okuyucularımız için seyahat ipuçlarınız var mı?

Fiona ve komedyen arkadaşı Matt Taylor, Nashville, Tennessee'deki Union Station'da evlendi.

Kronik yorgunluk hastalığımın bir parçası ve seyahat etmek çok yorucu. Eşimin benimle sık sık seyahat etmesinden dolayı çok minnettarım. O da bir komedyen ve gösterilerimin açılışını yapıyor. O olmasaydı, şu an yaptığım kadar seyahat edebilir miydim emin değilim.

Yasal haklarınızı bilin. Havalimanlarında tekerlekli sandalyem uçağın altına [kargo bölümüne] konuyordu ve sürekli kırılıyordu. Havayolu Taşıyıcıları Erişim Yasası (ACAA), 100 veya daha fazla koltuğu olan uçaklarda bir dolap bulunması gerektiğini belirtir. [Belirlenen alan en az bir adet katlanabilir tekerlekli sandalyeyi alabilmelidir.] Kabindeki tekerlekli sandalye bölmesine sığacak kadar küçük katlanabilen bir tekerlekli sandalye aradım. Ancak havayolu personeli bana böyle bir bölmenin olmadığını söylüyor. Bu tür durumlar bana kendi haklarınızı savunmanın neden bu kadar önemli olduğunu öğretti.

Performans sergilediğiniz mekanlarda hiç erişilebilirlik engeliyle karşılaştınız mı?

Neredeyse her birinde erişilebilirlik eksikliği var —bu sürekli bir engel. Çoğu zaman sahneye taşınmak zorunda kalıyorum. Bir keresinde üst katta olan bir kulüpte sahne almıştım ve asansör bozuktu. Onlara beni izlemeye gelen birçok kişinin engelli olduğunu söyledim. Kulüp çalışanları yaklaşık altı kişiyi ve tekerlekli sandalyelerini yukarı taşıdı. Mekanlar artık kendi engellerini görmeye başlıyor.

Yavaş yavaş bazı değişiklikler görmeye başladım. Kendi kulübüm, sahneye taşınmadan çıkabilmem için bir rampa satın aldı. Tuvaletlere daha önce olmayan tutunma barları yerleştirdiler. Bu bir süreç.

Düşüncelerinizi büyütecek olursak, kariyer açısından bir sonraki adımda ne yapmak istersiniz?

Oyunculuk yapmayı çok isterim. Bu gerçekten harika olurdu —örneğin web dizim "Capable"ı, 30 dakikalık bölümlerden oluşan bir Netflix dizisine dönüştürmek gibi. Bu bir rüya olurdu.